Badanie słuchu ABR – co to jest?

Prawidłowy słuch jest jednym z kluczowych zmysłów, umożliwiającym rozwój mowy, komunikację ze środowiskiem oraz codzienne funkcjonowanie. Diagnostyka audiologiczna przeszła w ostatnich dekadach ogromną ewolucję, przechodząc od prostych prób stroikowych i audiometrii tonalnej do zaawansowanych, obiektywnych metod elektrofizjologicznych. Jednym z najważniejszych i najbardziej precyzyjnych narzędzi we współczesnej laryngologii oraz audiologii jest badanie ABR. Pozwala ono na ocenę sprawności narządu słuchu bez konieczności aktywnej współpracy ze strony pacjenta, co czyni je niezastąpionym rozwiązaniem w diagnostyce zarówno niemowląt, jak i osób dorosłych.

Utworzono 31 lipca 2026 Updated 31 July 2026

Autor: Audio Service

O słuchu Porady

Sprawdź również: Jak często warto wykonywać badania słuchu i kto powinien je robić profilaktycznie?
Dowiedz się więcej: Niedosłuch przewodzeniowy - co to jest?

Co to jest badanie słuchu ABR?

Badanie ABR (Auditory Brainstem Response), określane również jako BERA (Brainstem Evoked Response Audiometry), to obiektywne badanie elektrofizjologiczne, które polega na rejestracji słuchowych potencjałów wywołanych z pnia mózgu. W skrócie technologia ta mierzy aktywność elektryczną nerwu słuchowego oraz dróg słuchowych w pniu mózgu w odpowiedzi na bodźce dźwiękowe podawane do ucha pacjenta.

Podczas badania specjalny aparat wysyła serię krótkich sygnałów akustycznych (zazwyczaj w postaci klików lub tonów), a przyklejone do głowy pacjenta elektrody odbierają mikroskopijne napięcia elektryczne generowane przez układ nerwowy. Wynik przedstawiany jest w postaci wykresu zawierającego tak zwane fale (oznaczane cyframi rzymskimi od I do V).

Analiza obecności, amplitudy oraz czasu utajenia tych fal pozwala lekarzowi precyzyjnie ocenić, na jakim poziomie drogi słuchowej dochodzi do ewentualnego zaburzenia oraz jaki jest obiektywny próg słyszenia pacjenta. Kluczową zaletą badania ABR jest jego całkowita obiektywność – reakcje organizmu są niezależne od woli, świadomości czy uwagi badanego.

Przeczytaj: Niedosłuch odbiorczy - co to takiego?

Kiedy wykonuje się badanie słuchu ABR?

Jakie są wskazania do badania ABR?

Badanie ABR znajduje szerokie zastosowanie zarówno w pediatrii, jak i w audiologii osób dorosłych. U noworodków i niemowląt jest ono podstawowym narzędziem weryfikującym nieprawidłowe wyniki przesiewowego badania słuchu (np. po nieprzechodzącej otoemisji akustycznej w szpitalu) lub u dzieci z grup ryzyka uszkodzenia słuchu. Jest również zalecane w przypadku opóźnionego rozwoju mowy u maluchów, zaburzeń koncentracji oraz przy braku reakcji dziecka na bodźce dźwiękowe z otoczenia.

U osób dorosłych i starszych dzieci wskazaniem do wykonania ABR są jednostronne lub asymetryczne niedosłuchy, uporczywe szumy uszne, zawroty głowy oraz podejrzenie uszkodzenia drogi słuchowej na poziomie pozaślimakowym – na przykład w przebiegu guza nerwu słuchowego (osłoniaka). Badanie to wykorzystuje się również w medycynie pracy, orzecznictwie sądowym oraz w diagnostyce symulacji lub wyolbrzymiania niedosłuchu, a także u pacjentów, z którymi kontakt utrudnia przeprowadzenie standardowej audiometrii tonalnej (np. u osób z niepełnosprawnością intelektualną lub chorobami neurologicznymi).

Jak wygląda i ile trwa badanie ABR?

Procedura jest całkowicie bezbolesna, nieinwazyjna i bezpieczna. Pacjent przebywa w wyciszonym i zaciemnionym pomieszczeniu, leżąc w wygodnej pozycji. Osobom badanym zakłada się do uszu miękkie słuchawki dokanałowe lub nauszne, natomiast na skórze głowy – w okolicach czoła oraz za uszami (na wyrostkach sutkowatych) – umieszcza się niewielkie, przylepne elektrody.

Istotnym warunkiem powodzenia badania jest całkowity spokój pacjenta i brak napięcia mięśniowego, ponieważ ruchy ciała oraz napięcie mięśni twarzy czy szyi generują zakłócenia elektryczne, które mogą uniemożliwić prawidłową rejestrację fal. Z tego względu dzieci i niemowlęta badane są wyłącznie podczas głębokiego, naturalnego snu. Sam proces rejestracji potencjałów trwa zazwyczaj od 30 do 60 minut. W przypadku najmłodszych pacjentów całkowity czas spędzony w gabinecie może się jednak wydłużyć do około 90 minut, uwzględniając czas potrzebny na zasnącie dziecka.

Dowiedz się więcej: Videootoskopia - co to za badanie?

Jak należy się przygotować do badania słuchu ABR?

Przygotowanie do badania różni się w zależności od wieku pacjenta. Osoby dorosłe nie wymagają skomplikowanych przygotowań – powinny jedynie zadbać o to, aby skóra głowy i za uszami była czysta, wolna od lakierów do włosów, kremów czy makijażu, co zapewnia prawidłową przyczepność elektrod i optymalne przewodzenie sygnału. Zaleca się również unikanie spożywania kofeiny bezpośrednio przed badaniem, aby ułatwić organizmowi wprowadzenie się w stan relaksu.

W przypadku noworodków i małych dzieci kluczem do sukcesu jest odpowiednia deprywacja snu. Rodzice powinni obudzić dziecko wcześniej niż zwykle i nie pozwalać mu zasnąć w drodze do placówki medycznej. Maluch powinien zostać nakarmiony i przewinięty bezpośrednio przed samym badaniem w gabinecie, co ułatwi mu szybkie i głębokie zaśnięcie na czas pomiaru. Warto wziąć ze sobą ulubiony kocyk, przytulankę oraz smoczek, aby stworzyć dziecku poczucie bezpieczeństwa.

Przeczytaj: Audiometria słowna - na czym polega to badanie?

Wyniki badania ABR - po jakim czasie i o czym nam mówią?

Podstawowy zapis fal elektrycznych tworzy się automatycznie w czasie rzeczywistym podczas trwania procedury. Ostateczny opis badania wymaga jednak szczegółowej i wnikliwej analizy jakościowej oraz ilościowej przeprowadzonej przez doświadczonego audiologa lub laryngologa. Wynik w postaci wykresów wraz z profesjonalnym opisem lekarskim jest zazwyczaj gotowy do odbioru od razu po badaniu lub w ciągu kilku dni roboczych, w zależności od procedur danej placówki.

Interpretacja wyników ABR dostarcza niezwykle cennych informacji diagnostycznych. Przede wszystkim pozwala na określenie progu słyszenia dla poszczególnych częstotliwości, co umożliwia wykrycie nawet dyskretnych ubytków słuchu. Analiza konfiguracji i odstępów czasowych pomiędzy poszczególnymi falami (tzw. latencji) pozwala odróżnić niedosłuch odbiorczy pochodzenia ślimakowego od uszkodzeń pozaślimakowych, zlokalizowanych w nerwie słuchowym lub pniu mózgu.

Wynik badania ABR stanowi również fundament do ewentualnego zaplanowania dalszego leczenia, kwalifikacji do noszenia aparatu słuchowego lub wszczepienia implantu ślimakowego.

Dowiedz się więcej: Audiolog – czym się zajmuje i jakie badania wykonuje?

Ile kosztuje badanie ABR?

Badanie ABR może być wykonane bezpłatnie w ramach finansowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Wymaga to jednak posiadania skierowania od lekarza specjalisty oraz oczekiwania w kolejce w placówce posiadającej umowę z NFZ.

W przypadku diagnostyki komercyjnej w prywatnych centrach medycznych i gabinetach audiologicznych cena badania jest uzależniona od stopnia jego złożoności (czy jest to badanie przesiewowe, czy pełna ocena progu słuchu) oraz od wieku pacjenta. Średni koszt wykonania badania ABR u osoby dorosłej waha się od 200 do 350 złotych. W przypadku niemowląt i małych dzieci, ze względu na dłuższy czas trwania procedury oraz konieczność zaangażowania wyspecjalizowanego personelu, cena pełnej diagnostyki ABR mieści się zazwyczaj w przedziale od 350 do 600 złotych.

Badanie potencjałów wywołanych ABR stanowi złoty standard we współczesnej diagnostyce audiologicznej. Dzięki swojej bezbolesności, bezpieczeństwu oraz całkowitej obiektywności pozwala na precyzyjne wykrycie zaburzeń słuchu na bardzo wczesnym etapie – nawet u noworodków w pierwszych dniach życia. Wczesne rozpoznanie ewentualnych nieprawidłowości daje szansę na natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego leczenia lub rehabilitacji, co ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego rozwoju mowy i komfortu życia pacjenta.

W przypadku wątpliwości dotyczących ostrości słuchu własnego lub dziecka, badanie ABR jest jednym z najbardziej wiarygodnych kroków diagnostycznych, jakie można podjąć.